TYT Din Kültürü · Ünite 7 / 7 · Din ve Kültür
Gönül Coğrafyamız: TYT Hap Bilgi
ÖSYM TYT’de bu üniteden 3 soru sordu (16-20. sorular, dersi alan adaylar için): Anadolu’da İslam’ın önderleri, Mevlevi sema töreni ve haritada İslam sanatı eserleri.
Notlar Türk-İslam önderlerini, tasavvufi gelenekleri ve İslam dünyasının mimari eserlerini veriyor; sonda ÖSYM’nin 3 sorusu tek tabloda.
Bu ünitede
- 3 çıkmış soru (2018-2026)
- bu bloktan yılda ~1 soru
- 3 ÖSYM tuzağı
ÖSYM bu üniteden ne sordu?
3 sorunun 2’si tek konudan geldi: Anadolu’da İslam ve tasavvuf.
Anadolu’da İslam ve tasavvuf2 soru
- 2021/18 Esnafın piri
- 2025/20 Mevlevi sema töreni
İslam sanatı1 soru
- 2022/18 Haritada İslam sanatı eserleri
Sorular ÖSYM’nin yayımladığı 2018-2026 TYT soru kitapçıklarından (Sosyal Bilimler testi). Soruların metni ÖSYM’nin telifinde olduğu için burada yok; notlarda TYT 2025/4 gibi bir damgayla, sorulduğu yıl ve numarasıyla işaretli. Numarayla soruyu kitapçıkta bulabilirsiniz.
Gönül Coğrafyamız
Anadolu’da İslam’ın önderleri
- XII. yüzyıl, TürkistanAhmed YeseviDivan-ı Hikmet; Türk tasavvufunun öncüsü, Yesevilik
- XIII. yüzyıl, KırşehirAhi EvranAhilik teşkilatının kurucusu, esnafın piri; meslek ahlakı ve dayanışmaTYT 2021/18
- XIII. yüzyıl, KonyaMevlanaMesnevi; aşk ve hoşgörü, MevlevilikTYT 2025/20
- XIII. yüzyılHacı Bektaş VeliMakalat; Bektaşilik, “Eline, beline, diline sahip ol.”
- XIII-XIV. yüzyılYunus EmreDivan ve Risaletü’n-Nushiyye; sade Türkçeyle tasavvuf şiiri
- XIV-XV. yüzyıl, AnkaraHacı Bayram VeliBayramilik; Akşemseddin’in hocası
ÖSYM’nin gönül coğrafyası soruları
- Ahi Evran Anadolu’da esnafı ve zanaatkârları Ahilik teşkilatında birleştirdi; esnafın piri sayılır. Dericilik başta olmak üzere meslekleri geliştirdi, teşkilat eliyle bilgiyi yaydı, yetimin ve yoksulun ihtiyacını gözetti. TYT 2021/18
- Sema, Mevlevilerin zikir törenidir; her hareketin bir anlamı vardır. Semazenin sağ eli göğe, sol eli yere dönüktür: Allah’tan alınan manevi lütuf insanlara ulaştırılır. Törende namaz kılınır, Mesnevi okunur, Kur’an okunup dua edilir. TYT 2025/20
İslam Sanatı ve Mimarisi
İslam dünyasından eserler
| Eser | Yer |
|---|---|
| Mescid-i Nebevi | Medine; Hz. Muhammed’in yaptırdığı mescit |
| Kubbetü’s-Sahra | Kudüs; Emeviler |
| Elhamra Sarayı | Gırnata (Granada), Endülüs; Nasriler TYT 2022/18 |
| Tac Mahal | Agra, Hindistan; Babürlüler |
| Selimiye Camii | Edirne; Mimar Sinan |
| Süleymaniye Camii | İstanbul; Mimar Sinan |
| Mostar Köprüsü | Bosna Hersek; Osmanlı, Mimar Hayreddin |
Harita sorusu
- Haritada işaretli yerlerle eserleri eşleştir: Bosna Hersek’te Mostar Köprüsü, Edirne’de Selimiye, Medine’de Mescid-i Nebevi, Hindistan’da Tac Mahal. Endülüs (İspanya) işaretli değilse Elhamra Sarayı görülemez. TYT 2022/18
- İslam sanatının başlıca dalları: hat (güzel yazı), tezhip, ebru, çini, minyatür; mimaride cami, medrese, külliye, kervansaray, köprü.
ÖSYM’nin Kalıbı
Gönül coğrafyası sorusunu çözmek
- Şahsiyet sorusunda ipucunu yakala: esnaf ve meslek Ahi Evran, Mesnevi ve sema Mevlana, hikmet Ahmed Yesevi, sade Türkçe şiir Yunus Emre.
- Harita sorusunda her eseri ülkesine yerleştir, işaretsiz kalanı bul.
- “Ulaşılamaz” sorusunda parçanın söylemediği sembolü seçme: sema anlatısında tören süresi bir şeyi temsil etmez.
ÖSYM’nin 3 sorusu
| Soru | Kilit nokta |
|---|---|
| Esnafın piri | Ahi Evran. TYT 2021/18 |
| Haritadaki dört yer | Elhamra Sarayı görülemez. TYT 2022/18 |
| Sema töreni | Sürenin ömrü temsil ettiği parçada yok. TYT 2025/20 |
ÖSYM tuzakları: tek sayfada
Her çıkmış sorunun bir tuzağı var. Sınavdan önceki son tekrar için bu liste yeter.
- Esnafın piri ve Ahilik Ahi Evran’dır; Hacı Bektaş Veli ve Hacı Bayram Veli tasavvuf önderleridir. TYT 2021/18
- Elhamra Sarayı Endülüs’tedir (İspanya); Bosna, Edirne, Medine ve Hindistan’ı gezen onu göremez. TYT 2022/18
- Sema anlatısında elin ve duruşun anlamı geçer; tören süresinin insan ömrünü temsil ettiği geçmez. TYT 2025/20
Kendini dene: doğru mu, yanlış mı?
Önce cevabını ver, sonra satıra dokunup kontrol et.Önce D ya da Y’yi işaretle; cevaplar sayfanın sonunda.
1.Ahilik teşkilatının kurucusu Ahi Evran’dır.
Doğru! Esnafın piri sayılır.
2.Mesnevi’nin yazarı Yunus Emre’dir.
Yanlış! Mesnevi Mevlana’nındır.
3.Divan-ı Hikmet Ahmed Yesevi’nin eseridir.
Doğru! Türk tasavvufunun öncü eseri.
4.Sema töreninde semazenin sağ eli yere dönüktür.
Yanlış! Sağ el göğe, sol el yere dönüktür.
5.Elhamra Sarayı Endülüs’tedir.
Doğru! Gırnata (Granada).
6.Tac Mahal Osmanlılar tarafından yapılmıştır.
Yanlış! Hindistan’da Babürlüler yaptırdı.
7.Selimiye Camii Mimar Sinan’ın eseridir.
Doğru! Edirne’dedir.
8.Mostar Köprüsü Bosna Hersek’tedir.
Doğru! Osmanlı döneminde yapıldı.
9.Hacı Bayram Veli Ankara’da yaşamıştır.
Doğru! Bayramiliğin kurucusu.
10.Yunus Emre şiirlerinde ağır bir Arapça kullanmıştır.
Yanlış! Sade Türkçe kullanmıştır.
Cevaplar
- D Esnafın piri sayılır.
- Y Mesnevi Mevlana’nındır.
- D Türk tasavvufunun öncü eseri.
- Y Sağ el göğe, sol el yere dönüktür.
- D Gırnata (Granada).
- Y Hindistan’da Babürlüler yaptırdı.
- D Edirne’dedir.
- D Osmanlı döneminde yapıldı.
- D Bayramiliğin kurucusu.
- Y Sade Türkçe kullanmıştır.
Sıradaki üniteler
Kaynak: Test yapısı: ÖSYM 2026-YKS Kılavuzu, Tablo 1A. Sorular ve cevaplar: ÖSYM’nin yayımladığı 2018-2026 TYT soru kitapçıkları (Sosyal Bilimler testi).