KPSS Tarih · Ünite 11 / 13 · Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi

Atatürk İlkeleri: KPSS Hap Bilgi

KPSS’de Atatürk ilkeleri ve inkılap tarihinden her yıl yaklaşık 12 soru geliyor. Bu ünite altı ilkeyi anlatıyor: ÖSYM 2012-2021 arasında buradan 13 soru sordu.

Soruların 8’i ilkelerin kendisinden geldi: hangi yenilik hangi ilkeye ait, hangi ilke Fransız İhtilali’ne dayanır, ilkeler ne zaman programa ve anayasaya girdi. Kalanı Atatürk dönemine dair kurumlar, kişiler ve eserler. ÖSYM’nin sorduğu her bilginin yanında sorulduğu yıl yazıyor.

PDF olarak indirYazdırmaya hazır, A4

Bu ünitede

13 çıkmış soru (2012-2021)
bu bloktan yılda ~12 soru
13 ÖSYM tuzağı

ÖSYM bu üniteden ne sordu?

13 sorunun 8’i tek konudan geldi: Altı ilke ve özellikleri.

Altı ilke ve özellikleri8 soru
- 2012 1924 Anayasası’nın 88. maddesi
- 2015 “Bizde ruhbanlık yoktur”
- 2015 Fransız İhtilali’ne dayanmayan ilke
- 2016 Milli egemenliği esas alan ilke
- 2017 Yenilik ve ilke eşleştirmesi
- 2018 1929 bunalımı ve devletçilik
- 2019 İlkelerin özellikleri
- 2020 Altı ilke: programa ve anayasaya giriş
Atatürk dönemi: kurum, kişi, eser5 soru
- 2012 Atatürk döneminin son başbakanı
- 2012 Nutuk’ta anlatılan olaylar
- 2012 Türk-İngiliz ilişkileri
- 2013 Atatürk’ün hayatını anlatan eser
- 2021 Madencilik ve enerji kurumu: Etibank

Yıllar 2012-2021 KPSS Genel Kültür testlerinden. Soruların metni ÖSYM’nin telifinde olduğu için burada yok; sorulan bilgi notlarda KPSS 2019 gibi bir damgayla, sorulduğu yılla işaretli.

İlkelerin Yolu

Kilit tarihler

19241924 Anayasası; 88. madde vatandaşlığı tanımladı. KPSS 2012
1927Nutuk CHF kurultayında okundu (1919-1927). KPSS 2012
1929Dünya ekonomik bunalımı: devletçiliğin yolu açıldı. KPSS 2018
1931Altı ilke CHF programına girdi: “altı ok”. KPSS 2019
1933Sümerbank; I. Beş Yıllık Sanayi Planı hazırlandı. KPSS 2018
1935Etibank: madencilik ve enerji. KPSS 2021
5 Şub 1937İlkeler anayasaya girdi, devletin nitelikleri oldu. KPSS 2020
1937Celal Bayar başbakan oldu; Sadabat Paktı. KPSS 2012
10 Kas 1938Atatürk öldü.

Altı İlke

Altı ilke, birer cümleyle

YönetimCumhuriyetçilikMilli egemenlik, milli irade, özgür seçimKPSS 2016
ToplumMilliyetçilikDin ve ırk değil, vatandaşlık bağı; birlik ve beraberlikKPSS 2012
ToplumHalkçılıkKanun önünde eşitlik; sınıf ve ayrıcalık yokKPSS 2015
Din ve devletLaiklikDin ve devlet işleri ayrı; din ve vicdan özgürlüğüKPSS 2015
EkonomiDevletçilikÖzel girişimin yetmediği yerde devlet; 1929 bunalımından sonraKPSS 2018
KoruyucuİnkılapçılıkYapılan yenilikleri korumak ve geliştirmek

Kodla

Dördü Paris’ten, biri 1929’dan, biri hepsini korur

Cumhuriyetçilik, milliyetçilik, halkçılık ve laiklik Fransız İhtilali’nin fikirlerine dayanır; devletçilik 1929 bunalımından doğan bir ekonomi politikası; inkılapçılık hepsini korur.

İlkeler ne zaman, nerede?

1931: CHF programına girdi (“altı ok”); Atatürk’ün ölümünden sonra değil. KPSS 2019
5 Şubat 1937: anayasaya girdi, devletin nitelikleri oldu. KPSS 2020
Dönemin ihtiyaçlarından doğdu; bir kısmı Fransız İhtilali’nin fikirlerinden etkilendi. “Kemalizmin ilkeleri” diye de anıldı. KPSS 2020
Devletçilik en son uygulama alanı buldu: 1929 bunalımından sonra. KPSS 2019
Nutuk ilkeleri sistemli anlatan bir eser değil: 1919-1927 olaylarını anlatır. KPSS 2020

Hangi yenilik hangi ilke?

Yenilik	İlke
Saltanatın kaldırılması	Cumhuriyetçilik KPSS 2017
Cumhuriyetin ilanı	Cumhuriyetçilik
Halifeliğin kaldırılması	Laiklik
Medeni Kanun	Laiklik; kadın-erkek eşitliğiyle halkçılık KPSS 2017
Soyadı Kanunu	Halkçılık KPSS 2017
Türk Tarih Kurumu	Milliyetçilik KPSS 2017
I. Beş Yıllık Sanayi Planı	Devletçilik KPSS 2018

Söz ve madde: hangi ilke?

“Bizde ruhbanlık (din adamı sınıfı) yok, hepimiz eşitiz”: ruhbanlık yok laiklik, hepimiz eşitiz halkçılık. KPSS 2015
1924 Anayasası’nın 88. maddesi: din ve ırk ayrımı olmadan vatandaşlık bakımından herkes Türk. Milliyetçilik, laiklik ve halkçılık birlikte. KPSS 2012
Milli egemenlik, milli irade ve özgür seçim: cumhuriyetçilik. KPSS 2016
1929 bunalımı ve otarşi (kendine yetme) çabası: devletçilik. KPSS 2018

ÖSYM tuzağı

Devletçilik Fransız İhtilali’ne dayanmaz: 1929 bunalımından doğan ekonomi politikası. İlkeler de Atatürk’ün ölümünden sonra değil, 1931’de programa girdi. KPSS 2015

Atatürk Dönemi: Kurum, Kişi, Eser

Hangi banka ne için?

1888 · OsmanlıZiraat BankasıÇiftçiye kredi
1924 · özelİş BankasıAtatürk’ün öncülüğünde, özel sermaye
1933 · devletSümerbankDokuma ve sanayi
1935 · devletEtibankMadencilik ve enerji; adı EtilerdenKPSS 2021
1938 · devletDenizbankDeniz işletmeleri

Kodla

Sümer dokur, Eti kazar

Sümerbank (1933) dokuma ve sanayi, Etibank (1935) madencilik ve enerji. İkisi de adını Anadolu’nun eski uygarlıklarından aldı.

Hangi kitap kimin?

Şevket Süreyya AydemirTek AdamAtatürk’ün hayatı; üç ciltKPSS 2013
Fethi OkyarÜç Devirde Bir AdamII. Abdülhamit, II. Meşrutiyet ve Cumhuriyet anıları
Halide EdipTürk’ün Ateşle İmtihanıMilli Mücadele anıları
Yakup KadriAnkaraRoman: Cumhuriyet Türkiye’sinin değişimi
Burhan BozgeyikOnlar da ÇocuktuÜnlülerin çocukluğu

Nutuk ve başbakanlar

Nutuk (1927): 1919-1927 arası. TBMM’nin açılması ve halifeliğin kaldırılması var; Serbest Cumhuriyet Fırkası (1930) yok. KPSS 2012
İsmet İnönü: Cumhuriyet’in ilk başbakanı (1923-1924), sonra 1925-1937; Fethi Okyar: 1924-1925.
Atatürk döneminin son başbakanı: Celal Bayar (1937-1939). KPSS 2012

Türk-İngiliz ilişkileri

Musul’un Ankara Antlaşması’yla (1926) Irak’a bırakılması ilişkileri iyileştirmedi; 1929’a kadar durgunluk sürdü. KPSS 2012
Sonra yakınlaştılar: Briand-Kellogg Paktı, Milletler Cemiyeti üyeliği (1932), Sadabat Paktı (1937); Almanya ve İtalya’nın yayılmacılığına karşı ortak tavır. KPSS 2012

ÖSYM tuzağı

Atatürk döneminin son başbakanı Celal Bayar; İsmet İnönü 1937’de ayrıldı. Musul’un Irak’a bırakılması da Türk-İngiliz ilişkilerini geliştirmedi. KPSS 2012

ÖSYM tuzakları: tek sayfada

Her çıkmış sorunun bir tuzağı var. Sınavdan önceki son tekrar için bu liste yeter.

Atatürk döneminin son başbakanı Celal Bayar; İsmet İnönü ya da Şükrü Saracoğlu değil. KPSS 2012
88. madde milliyetçilik, laiklik ve halkçılıkla birlikte ilgili. KPSS 2012
Nutuk’ta Serbest Cumhuriyet Fırkası (1930) yok; TBMM’nin açılması ve halifeliğin kaldırılması var. KPSS 2012
Musul’un Irak’a bırakılması (1926) Türk-İngiliz ilişkilerini iyileştirmedi. KPSS 2012
Atatürk’ün hayatını anlatan biyografi Tek Adam (Şevket Süreyya Aydemir). KPSS 2013
“Ruhbanlık yok” laiklik, “hepimiz eşitiz” halkçılık; devletçilik değil. KPSS 2015
Devletçilik Fransız İhtilali’ne dayanmaz; ekonomi politikasıdır. KPSS 2015
Milli egemenlik, milli irade ve özgür seçimi esas alan ilke cumhuriyetçilik. KPSS 2016
Saltanat, Medeni Kanun, soyadı ve TTK’nın devletçilikle ilgisi yok. KPSS 2017
1929 bunalımı ve kendine yetme çabasından doğan ilke devletçilik. KPSS 2018
İlkeler Atatürk’ün ölümünden sonra değil, 1931’de CHF programına girdi. KPSS 2019
Nutuk ilkeleri sistemli anlatmaz; 1919-1927 olaylarını anlatır. KPSS 2020
Madencilik ve enerji için kurulan Etibank; Sümerbank dokuma, İş Bankası özel sermaye. KPSS 2021

Kendini dene: doğru mu, yanlış mı?

Önce cevabını ver, sonra satıra dokunup kontrol et.Önce D ya da Y’yi işaretle; cevaplar sayfanın sonunda.

1.Altı ilke 1931’de CHF programına girdi.
Doğru! 1937’de de anayasaya girdi.
2.Atatürk ilkeleri Atatürk’ün ölümünden sonra anayasaya girdi.
Yanlış! 5 Şubat 1937; Atatürk hayattaydı.
3.Devletçilik Fransız İhtilali’nin sonuçlarına dayanır.
Yanlış! 1929 bunalımından doğan ekonomi politikası.
4.Milli egemenliği esas alan ilke cumhuriyetçiliktir.
Doğru! Milli irade ve özgür seçim de.
5.Soyadı Kanunu halkçılık ilkesiyle ilgilidir.
Doğru! Eşitlik; ayrıcalıklı unvanlar kalktı.
6.Türk Tarih Kurumu’nun kurulması devletçilik ilkesiyle ilgilidir.
Yanlış! Milliyetçilik ilkesiyle ilgili.
7.Etibank madencilik ve enerji için kuruldu.
Doğru! 1935; adı Etilerden.
8.Tek Adam Atatürk’ün hayatını anlatan bir biyografidir.
Doğru! Şevket Süreyya Aydemir, üç cilt.
9.Atatürk döneminin son başbakanı İsmet İnönü’dür.
Yanlış! Celal Bayar (1937-1939).
10.Nutuk’ta Serbest Cumhuriyet Fırkası anlatılır.
Yanlış! Nutuk 1919-1927 arasını anlatır; Fırka 1930’da kuruldu.
11.1924 Anayasası’nın 88. maddesi vatandaşlığı din ve ırka bağlar.
Yanlış! Tersine: din ve ırk ayrımı olmadan herkes Türk.
12.Musul’un Irak’a bırakılması Türk-İngiliz ilişkilerini geliştirdi.
Yanlış! İlişkiler 1929’a kadar durgun kaldı.

Cevaplar

D 1937’de de anayasaya girdi.
Y 5 Şubat 1937; Atatürk hayattaydı.
Y 1929 bunalımından doğan ekonomi politikası.
D Milli irade ve özgür seçim de.
D Eşitlik; ayrıcalıklı unvanlar kalktı.
Y Milliyetçilik ilkesiyle ilgili.
D 1935; adı Etilerden.
D Şevket Süreyya Aydemir, üç cilt.
Y Celal Bayar (1937-1939).
Y Nutuk 1919-1927 arasını anlatır; Fırka 1930’da kuruldu.
Y Tersine: din ve ırk ayrımı olmadan herkes Türk.
Y İlişkiler 1929’a kadar durgun kaldı.

Sıradaki üniteler

Kaynak: Konu kapsamı ve ağırlık: ÖSYM 2026-KPSS Kılavuzu, Tablo 1. Soru yılları: ÖSYM 2012-2021 KPSS Genel Kültür testleri.