İçeriğe geç

Geri sayım

DereceRehberim
Derece Rehberim

KPSS Tarih · Ünite 7 / 13 · Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi

XX. Yüzyıl Başlarında Osmanlı Devleti: KPSS Hap Bilgi

KPSS’de Atatürk ilkeleri ve inkılap tarihinden her yıl yaklaşık 12 soru geliyor. ÖSYM bu bloğa XX. yüzyıl başındaki Osmanlı’yı da katıyor: 2012-2021 arasında bu üniteden 19 soru sordu.

Sorular üç yerde: II. Meşrutiyet ve İttihat ve Terakki, Trablusgarp, Balkan ve I. Dünya Savaşı, Mondros ve Mustafa Kemal. Cephelerin seyri değil, akılda kalan sonuçları soruldu. ÖSYM’nin sorduğu her bilginin yanında sorulduğu yıl yazıyor.

PDF olarak indirYazdırmaya hazır, A4

Bu ünitede

  • 19 çıkmış soru (2012-2021)
  • bu bloktan yılda ~12 soru
  • 19 ÖSYM tuzağı

ÖSYM bu üniteden ne sordu?

19 sorunun 7’si tek konudan geldi: II. Meşrutiyet ve İttihat ve Terakki.

  • II. Meşrutiyet ve İttihat ve Terakki7 soru

    • 2012 İttihat ve Terakki’nin milli ekonomisi
    • 2013 II. Meşrutiyet, 31 Mart, Babıali sırası
    • 2014 Padişahın sürgün yetkisinin kaldırılması
    • 2014 31 Mart Olayı’nın nedenleri
    • 2019 İslamcılığın yayın organı
    • 2020 “Hürriyet Kahramanları”
    • 2021 Babıali Baskını

  • Trablusgarp, Balkan ve I. Dünya Savaşı7 soru

    • 2014 Brest-Litovsk ve Kafkasya Cephesi
    • 2014 Falih Rıfkı Atay: Zeytin Dağı
    • 2018 Sevk ve İskân Kanunu (1915)
    • 2019 Medine savunması
    • 2019 Wilson İlkeleri ve Paris Barış Konferansı
    • 2020 İtalya’nın Onikiada’yı işgali
    • 2020 Mustafa Kemal ve Trablusgarp

  • Mondros ve Mustafa Kemal5 soru

    • 2012 Minber gazetesi
    • 2013 Mondros’un 7. maddesi ve zararlı cemiyetler
    • 2016 Mustafa Kemal’in Vakit söyleşisi (1918)
    • 2018 Mustafa Kemal’in Mondros yorumu
    • 2020 Mondros Ateşkesi’nin maddeleri

Yıllar 2012-2021 KPSS Genel Kültür testlerinden. Soruların metni ÖSYM’nin telifinde olduğu için burada yok; sorulan bilgi notlarda KPSS 2019 gibi bir damgayla, sorulduğu yılla işaretli.

Zaman Çizelgesi

Savaş savaş

Kilit tarihler

  1. 1908II. Meşrutiyet ilan edildi. KPSS 2020
  2. 190931 Mart Olayı; II. Abdülhamit tahttan indirildi. KPSS 2014
  3. 1909Kanunuesasi değişti: padişahın sürgün yetkisi kalktı. KPSS 2014
  4. 1911Trablusgarp Savaşı: Mustafa Kemal “Gazeteci Şerif” adıyla gitti. KPSS 2020
  5. 1912İtalya Onikiada’yı işgal etti; Uşi Antlaşması. KPSS 2020
  6. 1912-1913Balkan Savaşları.
  7. 1913Babıali Baskını (23 Ocak). KPSS 2021
  8. 1914Kapitülasyonlar tek taraflı kaldırıldı; I. Dünya Savaşı’na girildi. KPSS 2012
  9. 1915Çanakkale; Sevk ve İskân Kanunu (27 Mayıs). KPSS 2018
  10. 1918Wilson İlkeleri (Ocak). KPSS 2019
  11. 1918Brest-Litovsk (3 Mart): Kafkasya Cephesi kapandı. KPSS 2014
  12. 1918Mondros Ateşkesi (30 Ekim). KPSS 2020
  13. 1918Mustafa Kemal İstanbul’da (13 Kasım): Minber, Vakit söyleşisi. KPSS 2016
  14. 1919Paris Barış Konferansı (Ocak). KPSS 2019

II. Meşrutiyet ve İttihat ve Terakki

1908’den 1913’e

  1. 1908: Makedonya karışınca Resneli Niyazi ve Enver Bey dağa çıktı; II. Abdülhamit meşrutiyeti yeniden ilan etti. İkisine “Hürriyet Kahramanları” dendi. KPSS 2020
  2. 1909: 31 Mart Olayı. Hareket Ordusu bastırdı, II. Abdülhamit tahttan indirildi. KPSS 2014
  3. 1909: Kanunuesasi değişti; hükümet meclise karşı sorumlu oldu, padişahın sürgün etme yetkisi ilk kez kaldırıldı. KPSS 2014
  4. 1913: Babıali Baskını. Edirne’nin verileceği iddiasıyla Enver Bey önderliğindeki İttihatçılar Kâmil Paşa’yı zorla istifa ettirdi. KPSS 2021

Sıra: II. Meşrutiyet (1908), 31 Mart (1909), Babıali Baskını (1913). Babıali’yle İttihat ve Terakki iktidarı başladı. KPSS 2013

Kodla

Önce hürriyet, sonra isyan, en son baskın

II. Meşrutiyet 1908, 31 Mart 1909, Babıali 1913. Kâmil Paşa’yı baskınla düşüren Enver Bey’in arkadaşları; padişah değil.

31 Mart’ı ne hazırladı?

  • Volkan gazetesinde Derviş Vahdeti’nin kışkırtmaları. KPSS 2014
  • Serbesti başyazarı Hasan Fehmi’nin öldürülmesi. KPSS 2014
  • Orduda alaylı-mektepli çekişmesi; meşrutiyete tepki. KPSS 2014
  • Trablusgarp’ın işgali değil: o savaş 1911’de, olay 1909’da. KPSS 2014

Milli iktisat (1908-1918)

  • Kapitülasyonlar 1914’te tek taraflı kaldırıldı; gümrük tarifeleri yükseltildi. KPSS 2012
  • Teşvik-i Sanayi Kanunu (1913); yabancı şirketlere belli sayıda Türk çalıştırma zorunluluğu; yerli malı kampanyası. KPSS 2012
  • İtibari Milli Bankası kuruldu; milli bir burjuvazi yaratılmak istendi. KPSS 2012
  • Ziraat Bankası bu dönemin değil: 1888, II. Abdülhamit. KPSS 2012

Hangi yayın, hangi fikir?

  • İslamcılıkSebilür­reşatMehmet Akif; önceki adı Sırat-ı MüstakimKPSS 2019
  • TürkçülükGenç KalemlerÖmer Seyfettin, Ali Canip; Selanik
  • TürkçülükTürk YurduYusuf Akçura
  • BatıcılıkİçtihatAbdullah Cevdet
  • İlk özel gazeteTercüman-ı AhvalAgah Efendi ve Şinasi (1860)

ÖSYM tuzağı

Padişahın sürgün yetkisi ilk kez 1909 değişikliğiyle kalktı; Sened-i İttifak, Tanzimat ya da Kanunuesasi’nin ilk hâliyle değil. KPSS 2014

Trablusgarp, Balkan ve I. Dünya Savaşı

Trablusgarp Savaşı (1911-1912)

  • İtalya saldırdı; Mısır İngilizlerde olduğu için Osmanlı karadan asker gönderemedi, gönüllü subaylar gitti.
  • Mustafa Kemal Mısır üzerinden Gazeteci Şerif adıyla gitti; Derne ve Tobruk’ta halkı örgütledi. KPSS 2020
  • İtalya Rodos ve Onikiada’yı işgal etti: Osmanlı’nın yardım göndermesini önlemek ve onu barışa zorlamak için. KPSS 2020
  • 1912 Uşi Antlaşması: Trablusgarp İtalya’ya; adalar Yunanistan almasın diye geçici olarak İtalya’da kaldı. KPSS 2020

Balkan Savaşları (1912-1913)

  • I. Balkan: Edirne dahil Rumeli’nin çoğu kaybedildi.
  • II. Balkan: Balkan devletleri birbirine düştü; Edirne ve Kırklareli geri alındı.
  • Osmanlıcılık çöktü; Balkanlardan Anadolu’ya büyük göç yaşandı.

I. Dünya Savaşı: cephede akılda kalan

CepheAkılda kalan
KafkasyaSarıkamış felaketi; 1918 Brest-Litovsk ile kapandı, Kars-Ardahan-Batum geri alındı KPSS 2014
Çanakkale (1915)Kazanıldı; Mustafa Kemal Anafartalar’da öne çıktı
Kanal ve SuriyeSüveyş’i kesmek için; Falih Rıfkı Atay bu cepheleri Zeytin Dağı’nda anlattı KPSS 2014
Hicaz-YemenMedine’yi Fahrettin Paşa (Çöl Kaplanı) savundu KPSS 2019
IrakKut’ül-Amare zaferi (1916)

Hangi kitap kimin?

  • Falih Rıfkı AtayZeytin DağıI. Dünya Savaşı’nda Suriye ve Kanal cepheleriKPSS 2014
  • Falih Rıfkı AtayÇankayaAtatürk ve Cumhuriyet dönemi
  • Halide EdipAteşten GömlekKurtuluş Savaşı romanı
  • Hasan Rıza SoyakAtatürk’ten HatıralarAtatürk’ün genel sekreterinin anıları

Savaşın içinden

  • 1915 Sevk ve İskân Kanunu: savaş sırasında cephe gerisinde güvenliği sağlamak amacıyla çıkarıldı. KPSS 2018
  • 1918 Wilson İlkeleri: her ulus çoğunlukta olduğu yerde geleceğini kendisi belirler. Paris Barış Konferansı’nda ayrılıkçılar taleplerini nüfusa dayandırdı. KPSS 2019

ÖSYM tuzağı

Kafkasya Cephesi’ni Brest-Litovsk (1918) kapattı; Medine’yi Fahrettin Paşa savundu, Cemal Paşa değil. KPSS 2014

Mondros ve Mustafa Kemal

Mondros Ateşkesi (30 Ekim 1918)

  • Boğazlar açılacak; ordu terhis edilecek, silah ve cephane teslim edilecek. KPSS 2020
  • Demiryolları ve haberleşme İtilaf denetimine girecek; savaş esirleri bırakılacak. KPSS 2020
  • 7. madde: İtilaf devletleri güvenliklerini tehdit eden bir durumda herhangi bir stratejik yeri işgal edebilecek. KPSS 2020
  • 24. madde: altı doğu vilayetinde karışıklık çıkarsa buralar da işgal edilebilecek.
  • Osmanlı borçları Mondros’ta yok: Misak-ı Milli ve Lozan’da. KPSS 2020
  • Mustafa Kemal Mondros’u Osmanlı’nın kendini kayıtsız şartsız düşmana teslim etmesi diye niteledi. KPSS 2018

Mondros’tan sonra Mustafa Kemal

  1. 13 Kasım 1918: İstanbul’a döndü; İtilaf donanması limandaydı.
  2. 18 Kasım 1918, Vakit gazetesi: barışı sağlayacak hükümet Mebuslar Meclisi’ne dayanmalı, yani hükümet meclisle uyumlu olmalı. KPSS 2016
  3. Fikirlerini yaymak için Fethi Bey’le Minber gazetesini çıkardı. KPSS 2012
  4. 16 Mayıs 1919: Bandırma Vapuru ile Samsun’a yola çıktı.

Mondros’tan sonra cemiyetler

  • Rum · fiilî eylemMavri MiraMegali İdea; Batı Anadolu’da karışıklıkKPSS 2013
  • Rum · fiilî eylemPontus Rum CemiyetiKaradeniz’de Rum devleti istediKPSS 2013
  • ErmeniTaşnak ve HınçakDoğu Anadolu’da Ermeni devleti
  • İngiliz himayesiİngiliz Muhipleriİşgale karşı İngiliz himayesi istedi; fiilî eylem yokKPSS 2013
  • ABD mandasıWilson Prensipleri CemiyetiHalide Edip, Refik Halit
  • PartiHürriyet ve İtilafİttihat karşıtı; fiilî eylem yokKPSS 2013
Kodla

Rum cemiyetleri silahla, İngiliz yanlıları dille

Mavri Mira ve Pontus fiilî eylemle Mondros’un 7. maddesine zemin hazırladı; İngiliz Muhipleri ve Hürriyet ve İtilaf himaye ve manda istedi.

ÖSYM tuzağı

Mustafa Kemal’in Fethi Bey’le çıkardığı gazete Minber (1918); Hakimiyet-i Milliye Ankara’da 1920’de çıktı. KPSS 2012

ÖSYM tuzakları: tek sayfada

Her çıkmış sorunun bir tuzağı var. Sınavdan önceki son tekrar için bu liste yeter.

  1. Mustafa Kemal’in Fethi Bey’le çıkardığı gazete Minber; Hakimiyet-i Milliye 1920’de Ankara’da. KPSS 2012
  2. Ziraat Bankası 1888’de kuruldu; İttihat ve Terakki’nin milli iktisadına ait değil. KPSS 2012
  3. Sıra: II. Meşrutiyet (1908), 31 Mart (1909), Babıali Baskını (1913). KPSS 2013
  4. 7. maddeye zemin hazırlayan fiilî eylemi Mavri Mira ve Pontus yaptı; İngiliz Muhipleri ve Hürriyet ve İtilaf değil. KPSS 2013
  5. Padişahın sürgün yetkisi ilk kez 1909 değişikliğiyle kalktı; Sened-i İttifak ya da Tanzimat’la değil. KPSS 2014
  6. 31 Mart’ın nedenleri arasında Trablusgarp yok: o savaş 1911’de, olay 1909’da. KPSS 2014
  7. Kafkasya Cephesi’ni Brest-Litovsk (1918) kapattı. KPSS 2014
  8. Suriye ve Kanal cephelerini anlatan Zeytin Dağı Falih Rıfkı’nın; Ateşten Gömlek Halide Edip’in. KPSS 2014
  9. Mustafa Kemal 1918’de hükümetin meclise dayanmasını istedi; çok partili hayatı değil. KPSS 2016
  10. 1915 Sevk ve İskân Kanunu’nun amacı güvenliği sağlamaktı; afet ya da asker alımı değil. KPSS 2018
  11. Mustafa Kemal’in kayıtsız şartsız teslim dediği Mondros; Mudanya ya da Londra değil. KPSS 2018
  12. İslamcılığın yayın organı Sebilürreşat; Genç Kalemler Türkçü, İçtihat Batıcı. KPSS 2019
  13. Medine’yi savunan Fahrettin Paşa; Cemal ya da Halil Paşa değil. KPSS 2019
  14. Paris’teki bağımsızlık talepleri Wilson İlkeleri’ne göre nüfusa dayandı; din ya da rejime değil. KPSS 2019
  15. Resneli Niyazi ve Enver’i “Hürriyet Kahramanı” yapan meşrutiyetin yeniden ilanı (1908). KPSS 2020
  16. İtalya Onikiada’yı yardımı önlemek ve barışa zorlamak için aldı; Yunanistan’a vermek için değil. KPSS 2020
  17. Mustafa Kemal’in takma adla gittiği savaş Trablusgarp; Balkan Savaşları değil. KPSS 2020
  18. Osmanlı borçları Mondros’ta yok; Misak-ı Milli ve Lozan’da. KPSS 2020
  19. Kâmil Paşa’yı zorla istifa ettiren Babıali Baskını (1913); 31 Mart ya da Çırağan Vakası değil. KPSS 2021

Kendini dene: doğru mu, yanlış mı?

Önce cevabını ver, sonra satıra dokunup kontrol et.Önce D ya da Y’yi işaretle; cevaplar sayfanın sonunda.

  1. 1.II. Meşrutiyet 1908’de ilan edildi.

    Doğru! Resneli Niyazi ve Enver Bey “Hürriyet Kahramanları”.

  2. 2.31 Mart Olayı Trablusgarp’ın işgaline tepkiyle çıktı.

    Yanlış! Trablusgarp 1911’de; olay 1909’da.

  3. 3.Babıali Baskını’nda Kâmil Paşa istifa ettirildi.

    Doğru! 1913; Enver Bey önderliğinde.

  4. 4.Mustafa Kemal Trablusgarp’a “Gazeteci Şerif” adıyla gitti.

    Doğru! Derne ve Tobruk’ta halkı örgütledi.

  5. 5.Uşi Antlaşması ile Onikiada kesin olarak İtalya’ya bırakıldı.

    Yanlış! Geçici olarak; kesin bırakılış Lozan’da (1923).

  6. 6.Kafkasya Cephesi Brest-Litovsk Antlaşması ile kapandı.

    Doğru! 1918; Kars, Ardahan, Batum geri alındı.

  7. 7.Medine’yi I. Dünya Savaşı’nda Cemal Paşa savundu.

    Yanlış! Fahrettin Paşa (Çöl Kaplanı).

  8. 8.Zeytin Dağı’nın yazarı Falih Rıfkı Atay’dır.

    Doğru! Suriye ve Kanal cephelerini anlatır.

  9. 9.Mondros’ta Osmanlı borçları da düzenlendi.

    Yanlış! Borçlar Misak-ı Milli ve Lozan’da.

  10. 10.Mondros’un 7. maddesi İtilaf devletlerine stratejik yerleri işgal hakkı verdi.

    Doğru! Güvenliklerini tehdit eden bir durum bahanesiyle.

  11. 11.Minber gazetesini Mustafa Kemal ve Fethi Bey çıkardı.

    Doğru! 1918, İstanbul.

  12. 12.Ziraat Bankası İttihat ve Terakki döneminde kuruldu.

    Yanlış! 1888; İttihatçılar İtibari Milli Bankası’nı kurdu.

  13. 13.Sebilürreşat Türkçülüğün yayın organıdır.

    Yanlış! İslamcılığın; Mehmet Akif.

Cevaplar

  1. D Resneli Niyazi ve Enver Bey “Hürriyet Kahramanları”.
  2. Y Trablusgarp 1911’de; olay 1909’da.
  3. D 1913; Enver Bey önderliğinde.
  4. D Derne ve Tobruk’ta halkı örgütledi.
  5. Y Geçici olarak; kesin bırakılış Lozan’da (1923).
  6. D 1918; Kars, Ardahan, Batum geri alındı.
  7. Y Fahrettin Paşa (Çöl Kaplanı).
  8. D Suriye ve Kanal cephelerini anlatır.
  9. Y Borçlar Misak-ı Milli ve Lozan’da.
  10. D Güvenliklerini tehdit eden bir durum bahanesiyle.
  11. D 1918, İstanbul.
  12. Y 1888; İttihatçılar İtibari Milli Bankası’nı kurdu.
  13. Y İslamcılığın; Mehmet Akif.

Sıradaki üniteler

Kaynak: Konu kapsamı ve ağırlık: ÖSYM 2026-KPSS Kılavuzu, Tablo 1. Soru yılları: ÖSYM 2012-2021 KPSS Genel Kültür testleri.