TYT Türkçe · Ünite 4 / 12 · Paragraf

Paragrafta Yardımcı Düşünce: TYT Hap Bilgi

Paragrafın en kalabalık soru tipi parçanın bir ayrıntısını soruyor: ÖSYM 2018-2026 arasında bu tipten 76 soru sordu, yılda dört ile on dört arası.

Dört kalıp var: değinilen ya da değinilmeyen bilgi, söylenebilen yargı, söylenemeyen yargı ve yazar ya da kişi hakkında yargı. Hepsinde iş aynı: şıktaki yargının parçada karşılığı var mı?

Notlar ÖSYM’nin çeldirici kalıplarını örnek sorularıyla veriyor, ardından 76 sorunun her birini doğru cevabın parçadaki karşılığıyla tek satırda topluyor.

PDF olarak indirYazdırmaya hazır, A4

Bu ünitede

76 çıkmış soru (2018-2026)
bu bloktan yılda ~25 soru
15 ÖSYM tuzağı

ÖSYM bu üniteden ne sordu?

76 sorunun 25’i tek konudan geldi: “Söylenebilir” soruları.

“Söylenebilir” soruları25 soru
- 2018/38 Eski ve yeni veri kurtarma araştırmaları
- 2019/27 Biyolojik olarak parçalanan şişe
- 2019/28 Balina ölümleri: iki parça
- 2019/36 Ölü
- 2020/26 Hacivat Karagöz filmi ve Kemal Tahir
- 2020/31 Maaş ve unvan köşe yazısı
- 2021/34 Sinema ve öbür sanatlar
- 2022/25 Deniz kızını gören balıkçı
- 2022/26 Sahaflar
- 2023/21 Şehrini terk eden film karakteri
- 2023/27 Halk anlatıları ve tohumlar
- 2023/36 Puslu Kıtalar Atlası
- 2023/39 Galen’in dört unsuru
- 2024/26 İzmir dokuma imalatı
- 2024/36 Blues: söylenebilen
- 2024/38 Güneş gülünden robot parmak
- 2025/22 Temel atıf hatası
- 2025/26 Eski dergiler
- 2025/35 Ressam Raoul Ubac
- 2025/37 Masallar: söylenebilen
- 2025/39 Çöpe atılan eser ve sanatçısı
- 2026/18 Okurken gözün sıçraması
- 2026/19 Eski mahallelerde şakalaşma
- 2026/29 İlhamdan beslenen ressam
- 2026/39 Akış hâli
Değinilen ve değinilmeyen bilgi24 soru
- 2018/26 İstifleme bağımlılığı
- 2018/33 Hababam Sınıfı
- 2018/39 Tambora Yanardağı patlaması
- 2019/38 Kıtlama çay
- 2020/37 Stephen King’in O romanı
- 2021/25 Mini beyinler
- 2021/39 Kuramlar
- 2022/33 Monet’in Nilüferler Serisi
- 2022/34 Bozulmayı gösteren etiketler
- 2022/39 Bilim insanlarının üslubu
- 2023/31 Etkileyici pazarlama
- 2023/40 Galen ve kişilik tipleri
- 2024/23 Yapay zekâ ve eğitim
- 2024/31 Dondurmanın serüveni
- 2024/33 1980’ler filmlerinde ev içi
- 2024/35 Blues: değinilmeyen
- 2025/27 Kapı tokmakları
- 2025/30 Islak köpek silkelenmesi
- 2025/32 Rumeli Hisarı
- 2025/33 Cenne Ulu Camisi
- 2025/38 Masallar: değinilmeyen
- 2026/28 Lokal uyku
- 2026/33 Alaca Cami’nin duvar resimleri
- 2026/34 Uzaydaki ikiz astronot
“Söylenemez” soruları17 soru
- 2019/30 Philip K. Dick
- 2019/35 Makber
- 2019/40 Etik kavramının serüveni
- 2020/36 Mabel Matiz ve Maya albümü
- 2020/39 İdeal tipler
- 2021/22 Kapağını okurun çizdiği kitaplar
- 2021/24 Zaman Yolculuğu romanı
- 2021/28 Tanpınar ve Paris
- 2022/28 Üstün zekâlı çocuklar
- 2022/37 Pascal: mutluluk arayışı oyunu
- 2024/32 Günlükler
- 2024/34 Konya Tropikal Kelebek Bahçesi
- 2024/37 Güneş gülü
- 2025/28 Klasik eserlerin faydaları
- 2025/29 Charlie Chaplin
- 2025/31 Çin Seddi
- 2025/40 Eseri çöpe atan görevli
Yazar ve kişi hakkında10 soru
- 2019/29 Tek tip aşk anlayışı
- 2020/33 Faust, Don Juan ve Don Kişot
- 2022/29 Kibir
- 2022/31 Kadın kahramanların öykücüsü
- 2022/36 Polisiye romanın okuru
- 2023/34 Alice’i üç kez okuyan yazar
- 2023/38 Eyfel Kulesi
- 2024/21 Söz oyunlarıyla yazan öykücü
- 2024/29 Başarı ve başarısızlık ikiliği
- 2026/35 Söylenmeyeni seven öykücü

Sorular ÖSYM’nin yayımladığı 2018-2026 TYT soru kitapçıklarından (Türkçe testi). Soruların metni ÖSYM’nin telifinde olduğu için burada yok; notlarda TYT 2025/4 gibi bir damgayla, sorulduğu yıl ve numarasıyla işaretli. Numarayla soruyu kitapçıkta bulabilirsiniz.

Yardımcı Düşünce ve Ayrıntı Soruları

Yardımcı düşünce nedir?

Ana düşünceyi açıklayan, örnekleyen, kanıtlayan her cümle bir yardımcı düşüncedir; bir parçada ana düşünce bir, yardımcı düşünce çoktur.
Yardımcı düşünceler tanımlama, örnekleme, karşılaştırma, tanık gösterme gibi yollarla verilir (Ünite 7).
Ayrıntı soruları şu köklerle gelir: değinilmiştir ya da değinilmemiştir, söylenebilir ya da söylenemez, yazarın söylemesi beklenir ya da beklenmez.
Cevap her zaman parçada yazılıdır. Genel bilgin, şıkkın doğru olup olmadığı ya da “mantıklı” görünmesi ölçüt değil; ölçüt parçadaki cümle.

Her ayrıntı sorusunda aynı sıra

Soru kökündeki olumsuzluğu işaretle: değinilmemiştir, söylenemez, beklenmez.
Kökte adı geçen kişi ya da şey kimse, parçada sadece onunla ilgili cümlelere bak.
Her şıkkı parçadaki bir cümleyle eşle; eşlediğin şıkkın yanına cümlenin yerini not et.
Eşi bulunmayan şık “değinilmemiştir” ve “söylenemez” sorusunun cevabıdır; olumlu kökte tek eşi bulunan şık cevaptır.

ÖSYM’nin Çeldirici Kalıpları

Doğru görünen ama parçada olmayan

Yakın sözcükle kaydırmaSoğuma → kuraklıkParçada küresel soğuma ve kıtlık var; şık bunu kuraklığa çeviriyor.TYT 2018/39
Yakın sözcükle kaydırmaEn büyük → en eskiDünyanın en büyük kerpiç yapısı, bölgenin en eski binası demek değil.TYT 2025/33
Yakın sözcükle kaydırmaMahrem → gizemliGünlük en mahrem kayıttır; gizemli yönüyle ilgi çektiği yazmıyor.TYT 2024/32
Yeni boyut eklemeSüre, teknik, statüAraştırmanın süresi, restorasyonun tekniği, tokmağın statü göstergesi olması: parçada hiç geçmeyen boyutlar.TYT 2025/32
Başka unsura ait bilgiÖlü’nün özelliği Makber’eKısa sürede yazılan Ölü; şık bu bilgiyi Makber’e yüklüyor.TYT 2019/35
Uydurma neden-sonuçŞaka azaldı, yalnızlaştık mı?Parça iki durumu yan yana anlatıyor; birini öbürünün “temel nedeni” yapan şık uyduruyor.TYT 2026/19
Uydurma karşılaştırmaYerli öge evrenselden çok mu?Albümde yerli ve yabancı tınılar birlikte; hangisinin ağır bastığı söylenmiyor.TYT 2020/36
Aşırı genellemeİlk kez, en kapsamlı, kurucuParça Galen’in etkisinin yüzyıllarca sürdüğünü söylüyor; ilk ve en büyük olduğunu değil.TYT 2023/39

Kalıplar başka sorularda

Yeni boyut: ne kadar süredir sürdüğü, ekonomik erişim, tasarruf bilinci, uzay çalışmalarına katkı, statü göstergesi olması. Parçada konunun bu yanı hiç yoksa şık cevaptır. TYT 2021/25 · 2022/34 · 2024/31 · 2025/27 · 2026/34
Başka unsura kaydırma: boyamacılığın dere çevresinde toplanması dokuma üretiminin bir yerde toplanması değildir. TYT 2024/26
Uydurma karşılaştırma: Avrupa’nın en büyük bahçesi olmak, mimarisiyle yurt dışındakilerden ayrılmak demek değildir. TYT 2024/34
Abartma: fikrin ortaya atılması “önemli bir adım atıldı” demek değildir; parça çözümü fikir aşamasında anlatıyor. TYT 2019/27

Değinilen ve Değinilmeyen

Değinilmeyen bilgi: ÖSYM’nin cevapları

Parça	Parçada olmayan (cevap)
Hababam Sınıfı	Türk sinemasında yarattığı etki. Başarının sebepleri, seyirciye etkisi, uyarlama ve kuşaklar var. TYT 2018/33
Tambora Yanardağı	Kuraklık. Parçada soğuma, kıtlık ve salgın var. TYT 2018/39
Kıtlama çay	Sağlığa etkisi. İçiliş biçimi, verdiği keyif, ekonomik oluşu ve doğduğu yıllar var. TYT 2019/38
O romanı	Sinemaya uyarlandığı. İlgi gördüğü, içeriği, adın başka dildeki karşılığı ve benzer roman var. TYT 2020/37
Mini beyin	Araştırmanın ne kadar süredir sürdüğü. TYT 2021/25
Kuram	Gündelik yaşama nasıl yön verdiği. Gereksinimi, oluşumu, varsayım oluşu ve çürütülmesi var. TYT 2021/39
Nilüferler Serisi	Günümüz sanat anlayışının dışında kaldığı. TYT 2022/33
Bozulmayı gösteren etiket	Tüketicide tasarruf bilinci oluşturduğu. TYT 2022/34
Bilim insanlarının üslubu	Başarılı ürünler verdikleri bilim dalları. TYT 2022/39
Etkileyici pazarlama	Sosyal medya uygulamalarında kullanıldığı. Fenomenler var, mecra söylenmiyor. TYT 2023/31
Galen ve kişilik tipleri	Görüşlerinin psikologlarca geliştirildiği. Parçada esin kaynağı olduğu var. TYT 2023/40
Dondurma	Ekonomik olarak kolay erişildiği. TYT 2024/31
1980’ler filmlerinde ev içi	Mekân anlayışının zamanla nasıl dönüştüğü. Parça tek bir dönemi anlatıyor. TYT 2024/33
Blues	Bestelerinin ilham verdiği milletler. Cazı etkilediği var, milletler yok. TYT 2024/35
Kapı tokmakları	Sosyal statü göstergesi sayıldığı. TYT 2025/27
Islak köpek silkelenmesi	Tüy yapısı sayesinde dış etkilere dayanıklı olduğu. Parçada deri alıcıları var. TYT 2025/30
Rumeli Hisarı	Restorasyonda kullanılan teknik. Restorasyon var, tekniği yok. TYT 2025/32
Cenne Ulu Camisi	Bölgenin en eski binalarından biri olduğu. En büyük kerpiç bina olduğu yazıyor. TYT 2025/33
Masallar	Geçmiş bilgileri güncel hâle getirdiği. TYT 2025/38
Alaca Cami	Döneminin sanat anlayışını başarıyla temsil ettiği. TYT 2026/33
Uzaydaki ikiz astronot	Araştırmanın uzay çalışmalarına katkısı. TYT 2026/34

Olumlu kök: “değinilmiştir”

Tersine çalış: dört şık parçada olmayanı ekler, tek şık bir cümlenin yeniden söylenişidir.
İstifleme bağımlılığı: eşyalarından ayrılırken yaşadıkları derin üzüntü, yani verdikleri tepki. Tedavinin bulunduğu ya da çevrenin uyarıları parçada yok. TYT 2018/26
Yapay zekâ: eğitimde geleneksel yöntemleri farklılaştırdığı. Öğrenci başarısına katkısı ya da çocuklara zararı söylenmiyor. TYT 2024/23
Lokal uyku: idrakin sekteye uğraması, yani algılamada kesinti. Yorgunluk, karar verme ya da merak söylenmiyor. TYT 2026/28

“Söylenebilir” Soruları

Söylenebilen yargıyı bulmak

Doğru şık parçadaki bir yargının aynısı ya da kaçınılmaz sonucudur; yorum katmaz.
“Yorum katan” şıkları ele: parça Kemal Tahir’in görüşlerini filmi incelemede dayanak alıyor; filmin onun görüşlerine dayanarak çekildiği yazmıyor, tersine aralarında ayrımlar var. TYT 2020/26
Karşılaştırma bildiren şık parçada da karşılaştırma ister: sinema en güçlü bağını edebiyatla kurar → edebiyat sinemaya öbür sanatlardan çok katkı verdi. TYT 2021/34
İki parça soruluyorsa önce iki parçanın konusunu, sonra bakışını karşılaştır: ikisi de balina ölümlerini anlatıyor; biri kirliliği, öbürü yön bulma sistemini nedene koyuyor → aynı olgu, farklı yönler. TYT 2019/28
Benzerlik sorusunda ölçütleri tek tek dene: eski ve yeni araştırmaların çıkış noktası ve sonucu aynı, incelenen araç farklı. TYT 2018/38

Köşe yazısının başlığı gençlerin unvan peşinde olduğunu söylüyor, verileri ise çoğunun maaşı öne aldığını gösteriyor: söylenebilecek olan yazının kendi içinde tutarsız olduğu. TYT 2020/31

Söylenebilen yargı: ÖSYM’nin cevapları

Parça	Söylenebilen (cevap)
Parçalanabilen şişe	Henüz tasarım aşamasındaki çözüm odaklı bir çalışma. TYT 2019/27
Ölü	Zihnen kabullenilmiş bir üzüntü: sükût ve düşünüş var. TYT 2019/36
Deniz kızını gören balıkçı	Kurgu gerçeklerden çok hayallerden beslenir. TYT 2022/25
Sahaflar	Kültürel mirası ortaya çıkarıp yeniden kazandırır. Arkeolojiye sadece benzetiliyor. TYT 2022/26
Şehrini terk eden karakter	Geçmişle bağlarını koparmakta zorlanır. TYT 2023/21
Halk anlatıları	Var olduğu kültüre göre şekillenip değişir; metin türüne göre değil. TYT 2023/27
Puslu Kıtalar Atlası	Gerçekliği ele alışı Zhaung Tzu’nun düşüyle benzer. TYT 2023/36
Galen	Tıp alanındaki düşünceleri yüzyıllarca etkili oldu. TYT 2023/39
İzmir dokuma imalatı	Şehir kalabalıklaşınca fabrikalaşmaya geçildi. TYT 2024/26
Blues	Afrika kültürünün izini taşıyarak dünyaya yayıldı. TYT 2024/36
Güneş gülünden robot parmak	Doğadan hareketle işleyişi önceden bilinen ürünler tasarlanır. TYT 2024/38
Temel atıf hatası	Çoğu kişi olumsuz durumun kaynağını dış koşullarda değil karşısındaki kişide görür. TYT 2025/22
Eski dergiler	Okuyanı hayrete düşürecek bilgiler içerir. TYT 2025/26
Raoul Ubac	Başka sanatların unsurlarını kendi sanatında kullanıp dönüştürdü. TYT 2025/35
Masallar	Toplumların yerel özelliklerini taşıyarak canlı kalır. TYT 2025/37
Damien Hirst	Eserinin farklı yorumlanmasını olağan karşılar. TYT 2025/39
Okurken gözün sıçraması	Sıçrama aralığının genişliği metni anlamada belirleyici. TYT 2026/18
Şakalaşma	Yalnızlaşan insanların kaybettiği, özlemle anılan bir kaynaşma biçimi. TYT 2026/19
İlhamdan beslenen ressam	Eserlerini esinlenmeyle ortaya koydu. TYT 2026/29
Akış hâli	Özel bir odaklanma durumuna işaret eder. TYT 2026/39

“Söylenemez” Soruları

Söylenemeyen yargıyı bulmak

Dört şıkkın parçada karşılığı var; birinin yok ya da parçaya ters.
Şık parçadaki bir bilgiyi tersine çevirebilir: Çin Seddi askerî rolünü teknolojik sistemlere bıraktı; askerî teknolojinin gelişmesinde rol oynadığını söylemek ters. TYT 2025/31
Şık bir kişinin tutumunu yanlış okuyabilir: görevliyi rahatsız eden eserin dağınıklığıydı; ögelerin bütüncül sunulmasını yadırgadığı söylenemez. TYT 2025/40
Şık sebepleri sayan bir parçaya yeni bir sebep ekleyebilir: üstün zekâlıların potansiyel altında kalması öğretmen, ortam ve sosyal destek yüzünden; grup içi rekabet parçada yok. TYT 2022/28

Söylenemeyen yargı: ÖSYM’nin cevapları

Parça	Söylenemeyen (cevap)
Philip K. Dick	Romanlarında hep belirli bir karakterin maceralarını anlattığı. Karakter tek romanın kahramanı. TYT 2019/30
Makber	Kısa sürede yazıldığı. Kısa sürede yazılan Ölü. TYT 2019/35
Etik	Modern dönemde toplum yerine bireyi sorgulayan bir sisteme dönüştüğü. Parça bireysel ya da kolektif özne diyor. TYT 2019/40
Mabel Matiz	Hikâyeyi evrensel tınılardan çok yerli ögelerle anlattığı. TYT 2020/36
İdeal tipler	İşlevi konusunda araştırmacıların ayrıştığı. TYT 2020/39
Kapağı okura bırakılan kitaplar	Yöntemin okur sayısını artırdığı. TYT 2021/22
Zaman Yolculuğu	Anlatımında nesnelliği öne aldığı. TYT 2021/24
Tanpınar	İstanbul’u hayallerden çok somut deneyimleriyle yorumladığı. Parçaya göre İstanbul’u kişisel geçmişinin süzgecinden görüyor, Paris’e de öyle bakıyor. TYT 2021/28
Üstün zekâlı çocuklar	Grup içinde rekabet etmekte zorlandıkları. TYT 2022/28
Mutluluk arayışı oyunu	Beklentilerini keşfetmeye çabaladıkları. Tersine, kendilerine bakmaktan kaçıyorlar. TYT 2022/37
Günlükler	Gizemli yönleriyle dikkat çektiği. Parça mahrem diyor. TYT 2024/32
Kelebek Bahçesi	Kelebek mimarisiyle yurt dışındaki benzerlerinden ayrıldığı. Parça büyüklüğünü anlatıyor. TYT 2024/34
Güneş gülü	Dış kuvvetin yaprağın kimyasal yapısını kalıcı olarak değiştirdiği. Değişen hücre içi basınç. TYT 2024/37
Klasik eserler	Öz güveni güçlendirdiği. Duygusal zekâ, empati, ahlak, odak ve dil var. TYT 2025/28
Charlie Chaplin	Filmlerini benzer içerikli senaryolarla kurduğu. TYT 2025/29
Çin Seddi	Askerî teknolojinin gelişmesinde rol oynadığı. TYT 2025/31
Eseri çöpe atan görevli	Ögelerin bütüncül sunulmasını yadırgadığı. TYT 2025/40

Yazar ve Kişi Hakkında

“Yazarın söylemesi beklenmez” sorusu

Önce yazarın tutumunu tek cümleyle yaz: neyi savunuyor, neye karşı çıkıyor?
Beklenmeyen şık bu tutuma ters düşer: tek tip, yüceltilmiş aşkı eleştiren yazardan “aşkı sürdürmenin yolu onu idealize etmektir” beklenmez. TYT 2019/29
Ya da parçanın gösterdiği nedenin yerine başka bir neden koyar: kibrin kaynağı benlik saygısıyla ilgili kaygılar; “kişinin kendiyle yarışması” parçada yok. TYT 2022/29
Parçadaki bir sıralamayı bozan şık da beklenmez: polisiyede sonuç önce verilir, nedenler sonra gelir. “Önce dağınık olaylar, sonra suç” diyen okur bu kurguyu yaşamamıştır. TYT 2022/36

Kişinin kendi anlattığı deneyimde başkalarına dair bir genelleme yoksa şık söylenemez: yazarın sevdiği bölümleri kızı sevmiyor. TYT 2023/34

Yazar ve kişi soruları: ÖSYM’nin cevapları

Parça	Söylenemeyen ya da beklenmeyen (cevap)
Tek tip aşk	Aşkı sürdürmenin yolunun onu idealize etmek olduğu. TYT 2019/29
Faust, Don Juan, Don Kişot	İdealizmin ve aşırılığın kurgusal başarıyı artırdığına inandığı. TYT 2020/33
Kibir	Kibrin bir nedeninin kişinin kendiyle yarışması olduğu. TYT 2022/29
Kadın kahramanların öykücüsü	Akılcılığı ve gerçekçiliği öne aldığı. Yazar şiirsellik ve bilinç akışı kullanıyor. TYT 2022/31
Polisiye okuru	Başta dağınık görünen olayların sonradan bir suç çevresinde toplandığını fark etmesi. TYT 2022/36
Alice’in okuru	Sevdiği bölümlerin başka okurlarda da aynı etkiyi bıraktığı. TYT 2023/34
Eyfel Kulesi	Toplumsal yapının mimari dönüşüm getirebileceği. Parça sanat ve estetik üstüne. TYT 2023/38
Söz oyunlarıyla yazan öykücü	Yerel kültürü yansıtan sözlü anlatı kalıpları kullandığı (değinilmeyen). TYT 2024/21
Başarı ve başarısızlık ikiliği	Olumsuz sonuçlanabilecek girişimlerden uzak durduğu. TYT 2024/29
Söylenmeyeni seven öykücü	Dikkat çekici anlatım biçimlerini seçtiği. Yazar suskunluk ve açık uç kullanıyor. TYT 2026/35

ÖSYM tuzakları: tek sayfada

ÖSYM’nin bu ünitedeki sorularda kurduğu tuzaklar. Sınavdan önceki son tekrar için bu liste yeter.

Parçada soğuma ve kıtlık var; “kuraklık” yakın görünen ama başka bir olay. TYT 2018/39
“Çok az tercih edildiği”, “önemli adım atıldı” gibi abartılar parçada olmayan yargılardır. TYT 2019/27
Kısa sürede yazılan başka eser; bilgiyi Makber’e yükleyen şık yanlış. TYT 2019/35
Kemal Tahir’in görüşleri filmi incelemenin dayanağı; filmin dayanağı değil. TYT 2020/26
Albümde yerli ve yabancı tınılar birlikte; hangisinin ağır bastığını söyleyen şık uyduruyor. TYT 2020/36
Araştırmanın yeri ve sonucu parçada; süresi yok. TYT 2021/25
Tanpınar İstanbul’a da Paris’e de iç dünyasının süzgecinden bakıyor; İstanbul için “somut deneyim” diyen şık ikisini karşıt gösteriyor. TYT 2021/28
Sahaflık arkeolojiye benzetiliyor; sahafın arkeoloji biliminden yararlandığı yazmıyor. TYT 2022/26
Galen için “ilk”, “en kapsamlı”, “kurucu” sözleri parçada yok. TYT 2023/39
Boyamacılığın dere çevresinde toplanması, dokuma üretiminin bir bölgede toplanması değildir. TYT 2024/26
Mahrem kayıt gizemli kayıt değildir. TYT 2024/32
Avrupa’nın en büyüğü olmak mimarisiyle benzerlerinden ayrılmak değildir. TYT 2024/34
Askerî rolünü teknolojiye bırakan yapı, askerî teknolojiyi geliştirmiş sayılmaz. TYT 2025/31
Dünyanın en büyük kerpiç binası, bölgenin en eskisi değildir. TYT 2025/33
İki durumu yan yana anlatan parçada birini öbürünün nedeni yapan şık uyduruyor. TYT 2026/19

Kendini dene: doğru mu, yanlış mı?

Önce cevabını ver, sonra satıra dokunup kontrol et.Önce D ya da Y’yi işaretle; cevaplar sayfanın sonunda.

1.Ayrıntı sorusunda doğru şık, genel bilgiye göre doğru olan yargıdır.
Yanlış! Ölçüt parçadır; genel bilgiye göre doğru ama parçada olmayan yargı söylenemez.
2.“Değinilmemiştir” sorusunda cevap, parçada karşılığı bulunmayan şıktır.
Doğru! Dört şık bir cümleyle eşlenir; eşi kalmayan cevaptır.
3.Parçadaki “en büyük” sözünü şıkta “en eski” diye görmek aynı bilgidir.
Yanlış! Yakın sözcükle kaydırma ÖSYM’nin en sık çeldiricisidir; büyüklük yaş değildir.
4.Parçada hiç geçmeyen bir boyut (süre, maliyet, teknik) ekleyen şık değinilmemiş bilgidir.
Doğru! Konunun bu yanı parçada yoksa şık cevaptır.
5.Yan yana anlatılan iki durumdan biri öbürünün nedeni sayılabilir.
Yanlış! Neden-sonuç parçada kurulmamışsa şık uyduruyor.
6.Bir benzetme, şıkta o alanla ilgili bir bilginin varlığına kanıt olmaz.
Doğru! Sahaflık arkeolojiye benzetilir; sahaf arkeoloji biliminden yararlanmaz.
7.“Söylenebilir” sorusunda doğru şık parçadaki bir yargının aynısı ya da kaçınılmaz sonucudur.
Doğru! Yorum katan, abartan ya da genelleyen şık elenir.
8.“İlk kez”, “en kapsamlı” gibi sözler parçada yoksa şıkta bulunması sorun değildir.
Yanlış! Bu sözler aşırı genellemedir; parçada yoksa şık söylenemez.
9.Yazarın söylemesi beklenmeyen yargı, çoğu kez onun tutumuna ters düşen yargıdır.
Doğru! Önce yazarın neyi savunduğunu bul; ters düşen şık cevaptır.
10.Bir kişi hakkındaki bilgiyi aynı parçadaki başka bir kişiye yüklemek söylenebilir bir yargıdır.
Yanlış! Bilgi kime aitse onundur; başka unsura kaydırmak tipik çeldiricidir.
11.İki parça sorusunda önce konuya, sonra bakış açısına bakılır.
Doğru! Aynı olguyu farklı yönlerden ele alan parçalar böyle ayırt edilir.

Cevaplar

Y Ölçüt parçadır; genel bilgiye göre doğru ama parçada olmayan yargı söylenemez.
D Dört şık bir cümleyle eşlenir; eşi kalmayan cevaptır.
Y Yakın sözcükle kaydırma ÖSYM’nin en sık çeldiricisidir; büyüklük yaş değildir.
D Konunun bu yanı parçada yoksa şık cevaptır.
Y Neden-sonuç parçada kurulmamışsa şık uyduruyor.
D Sahaflık arkeolojiye benzetilir; sahaf arkeoloji biliminden yararlanmaz.
D Yorum katan, abartan ya da genelleyen şık elenir.
Y Bu sözler aşırı genellemedir; parçada yoksa şık söylenemez.
D Önce yazarın neyi savunduğunu bul; ters düşen şık cevaptır.
Y Bilgi kime aitse onundur; başka unsura kaydırmak tipik çeldiricidir.
D Aynı olguyu farklı yönlerden ele alan parçalar böyle ayırt edilir.

Sıradaki üniteler

Kaynak: Test yapısı: ÖSYM 2026-YKS Kılavuzu, Tablo 1A. Sorular ve cevaplar: ÖSYM’nin yayımladığı 2018-2026 TYT soru kitapçıkları (Türkçe testi).